Winter blues of winterdepressie
Heb je het idee dat met het korter worden van de dagen en het intreden van de wintertijd je energie afneemt? Dan ben je niet alleen. In deze weektip kijken we hoe dit komt en wat je eraan kunt doen.
In de literatuur wordt voor dit fenomeen de term Seasonal Afffective Disorder (SAD) gebruikt. Dit staat voor depressieve kenmerken die optreden in een bepaald seizoen en met het voorbijgaan daarvan ook weer verdwijnen. Bij de meeste mensen die hier last van hebben treedt dit op in de wintermaanden, maar er zijn uitzonderingen bekend waarbij het juist in de zomer optreedt. Vrouwen hebben er meer last van dan mannen en de schattingen van hoeveel het voorkomt lopen uiteen van 1-9% van de totale bevolking (1).
Verklaringen
Er is een aantal hypotheses gangbaar om de winterdepressie te verklaren. Misschien de meest voor de hand liggende is die van verminderde blootstelling aan daglicht. De werking hiervan zou kunnen zitten in het slaaphormoon melatonine. De aanmaak hiervan wordt aangestuurd door het licht. Echter zou je verwachten dat in landen die op hogere breedtegraad liggen en het verschil tussen zomer en winter dus groter is, SAD meer voorkomt. Dit lijkt dan weer niet zo te zijn, bijvoorbeeld in IJsland komt het nauwelijks voor.
Daarnaast zorgt daglicht ervoor dat je lichaam vitamine D aanmaakt. Of dit direct gelinkt kan worden aan Seasonal Affective disorder is nog niet helemaal duidelijk. Er zijn studies die laten zien dat er een correlatie is tussen laag vitamine D en depressieve kenmerken. Aan de andere kant zijn er studies waarin geprobeerd is om vitamine D supplementen als behandelmethode in te zetten, maar dit had dan weer geen beduidend effect (2).
Een tweede verklaringsmodel gaat uit van de seizoenseffecten van de aanmaak van een ander hormoon: serotonine. Lage concentraties hiervan worden ook in verband gebracht met reguliere depressies. Het is bekend dat de concentratie van dit hormoon per seizoen varieert, dus wellicht dat het bij mensen met SAD heftiger fluctueert dan gemiddeld.
Een laatste hypothese gaat ervan uit dat mensen die last hebben van een winterdip last hebben van een verstoring in hun biologische klok. Ook hierbij speelt daglicht weer een belangrijke rol. Dit heeft op zijn beurt ook weer invloed op onder andere je hormoonhuishouding.
Wat kun je doen?
Als je bij jezelf merkt dat je in de wintermaanden wat minder energie en positiviteit ervaart, zijn er een aantal dingen die je kunt doen (3):
- Probeer jezelf zoveel mogelijk bloot te stellen aan daglicht
- Zorg voor voldoende fysieke activiteit, natuurlijk mooi te combineren met buiten zijn
- Eet gezond en regelmatig om je bioritme te ondersteunen
- Manage stress zoveel mogelijk
Bronnen:
1) Magnusson en Boivin (2003) Seasonal Affective Disorder: An Overview
2) https://www.huffpost.com/entry/vitamin-d-seasonal-affective-disorder_n_5c3e0200e4b0e0baf5416024
3) https://www.nhs.uk/mental-health/conditions/seasonal-affective-disorder-sad/treatment/