Wat gebeurt er met ons indien we te weinig slapen?

Voldoende slaap krijgen is van groot belang voor zowel fysiek als emotioneel welzijn. Slaaptekort kan leiden tot veel negatieve gezondheidseffecten op korte en lange termijn. Hoeveel slaap hebben we eigenlijk nodig, en wat gebeurt er bij een gebrek aan slaap?

Nederlanders slapen ten opzichte van veel andere landen wereldwijd over het algemeen vrij veel. Ongeveer 90% van de Nederlanders haalt het gemiddelde van 7 uur slaap (slaapnorm). Toch blijkt de kwaliteit van de slaap bij ongeveer 20% van mensen niet goed te zijn (1, 2).

Acuut slaaptekort.

Hoeveel slaap we nodig hebben verschilt van persoon tot persoon en is ook afhankelijk van de leeftijd van een persoon. Zuigelingen hebben bijvoorbeeld ongeveer twee keer zoveel slaap nodig als volwassenen (3). Hoelang een persoon kan overleven zonder slaap blijft echter onduidelijk. Het beroemdste slaapgebrek-experiment vond plaats in 1964 waarbij een Californische middelbare schoolstudent genaamd Randy Gardner 264 uur wakker bleef. Tegen het einde van de 11 dagen werd Gardner paranoïde en begon hij zelfs te hallucineren. Naar verluidt herstelde hij echter zonder enige fysieke of psychologische gevolgen op de lange termijn (5). Een ander interessant onderzoek laat zien dat een cumulatief slaaptekort (meerdere dagen achter elkaar te kort slapen), leidt tot een afname van je concentratie en alertheid. Zo liet dit onderzoek zien dat mensen die 12 nachten achter elkaar minder dan 6 uur sliepen net zo slecht scoorde op alertheidtesten als mensen die 3 nachten achtereen niet hadden geslapen! Het enige verschil is dat de mensen die 3 nachten achtereen niet sliepen zich logischerwijs niet uitgerust voelde, terwijl de mensen die minder dan 6 uur sliepen zich "best uitgerust" voelde. Oftewel, mensen zijn niet zo goed in het inschatten hoe slechte nachtrust hun alertheid/productiviteit beïnvloedt (6).

Wat is een chronisch slaaptekort?

Slaaptekort treedt op wanneer een persoon minder slaap krijgt dan zijn lichaam nodig heeft. Onderzoek laat zien dat volwassenen gemiddeld 8 uur slaap nodig zouden hebben. Voor sommigen betekent dit dat zij al genoeg hebben aan 7 uur, maar voor andere geldt dat zij wel minimaal 9 uur nodig hebben (1). De effecten van slaapgebrek kunnen van persoon tot persoon verschillen. Kinderen en tieners hebben meer slaap nodig dan volwassenen, omdat hun hersenen en lichaam zich nog steeds ontwikkelen en groeien. De effecten van slaapgebrek zijn daarom ook ernstiger bij kinderen dan bij volwassenen (3). Bij volwassenen kan chronisch slaaptekort ook het risico op verschillende gezondheidsproblemen verhogen, waaronder obesitas, diabetes en hart- en vaataandoeningen. Daarnaast heeft het ook een negatief effect op je (sport) prestaties en je herstel.

Het gevaar van een tekort aan slaap

Slaaptekort kan in sommige gevallen zelfs fataal zijn. Slaapgebrek kan bijvoorbeeld het risico op ernstige verkeersongevallen vergroten. Volgens de National Highway Traffic Safety Administration (NHTSA) meldde de Amerikaanse politie in 2015 90.000 ongevallen met motorvoertuigen waarbij bestuurders met een slaapgebrek betrokken waren. De NHTSA stelt ook dat slaperig rijden 795 levens eiste in Amerika in 2017. Helaas zijn er geen Nederlandse cijfers beschikbaar over hoeveel mensen ongelukken veroorzaakten door een slaapgebrek. Maar onderzoekers gaan ervan uit dat 10-15% van de ongelukken veroorzaakt wordt door bestuurders met een slaaptekort (7).

Kortom, voldoende slaap is een belangrijk onderdeel van je gezondheid en het kan daarbij dus echt gevaarlijk zijn als je er te weinig van hebt. Dus leg vanavond je telefoon op tijd aan de kant en duik op tijd je bed in. Grote kans dat je met dat extra uurtje slaap je energieker en frisser voelt!

Bronnen

(1) https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2018/11/een-op-de-vijf-meldt-slaapproblemen (geraadpleegd 8-10-2020)
(2) https://www.volksgezondheidenzorg.info/onderwerp/slapen/cijfers-context/trends#!node-trend-slaapduur (geraadpleegd 8-10-2020)
(3) https://www.slaapinfo.nl/hoeveel-slaap-heb-je-nodig/ (geraadpleegd 8-10-2020)
(4) JOLANTA ORZEŁ-GRYGLEWSKA, CONSEQUENCES OF SLEEP DEPRIVATION, International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health 2010;23(1):95 – 114 DOI 10.2478/v10001-010-0004-9
(5) Gulevich, G.; Dement, W.; Johnson, L., Psychiatric and EEG Observations on a Case of Prolonged (264 Hours) Wakefulness, Navy Medical Neuropsychiatric Research Unit, San Diego, Calif.
(6) Van Dongen, H., Maislin, G., Mullington, J. M., & Dinges, D. F. (2003). The cumulative cost of additional wakefulness: dose-response effects on neurobehavioral functions and sleep physiology from chronic sleep restriction and total sleep deprivation. Sleep, 26(2), 117-126
(7) https://www.rd.nl/opinie/slaaptekort-te-vaak-oorzaak-ongelukken-1.167395 (geraadpleegd 8-10-2020)