Het effect van stress op de bloeddruk

Een verhoogde bloeddruk is een sluipmoordenaar. Er zijn veel mensen met niet-gediagnosticeerde hoge bloeddruk. In deze weektip gaan we in op de invloed van stress op de bloeddruk.

In eerdere weektips hebben we het gehad over wat een gezonde bloeddruk is en wat de effecten zijn van bloeddruk op de gezondheid. In Nederland zijn ongeveer 2.8 miljoen mensen met de diagnose hoge bloeddruk. Echter, omdat 40% niet weet dat dat ze een verhoogde bloeddruk hebben, gaat het in totaal om 1 op de 3 volwassenen.

Een hoge bloeddruk is de grootste risicofactor voor het ontwikkelen van hart- en vaatziekten. Het is daarmee verantwoordelijk voor ongeveer de helft van alle overlijdens door hart- en vaatziekten, zoals overlijden na een beroerte of een hartinfarct. Het is daarom van absoluut belang om je bloeddruk gezond te houden. En als deze te hoog is aan de slag te gaan met leefstijl en indien nodig ook medicatie. De effecten van leefstijl op je bloeddruk zijn groot. Zo hebben we behandeld wat de effecten zijn van bewegen en trainen op de bloeddruk, maar ook de effecten van gewichtsverlies (zo nodig), gezonde voeding en zoutinname, roken, alcoholconsumptie en slaap zijn niet te onderschatten. Vandaag gaan we dieper in op de relatie tussen stress en je bloeddruk.

Stress kan worden omschreven als een reactie op ervaringen in het dagelijks leven. Vaak wordt er bij stress vanuit gegaan dat dit uitsluitend nadelige gezondheidseffecten heeft. Echter, stress heeft ook gezondheidsvoordelen. Denk maar aan de overlevingsvoordelen die stress in vroegere tijden had, of de lichamelijke stress die training met zich meebrengt. Dit soort ‘positieve’ stress kenmerkt zich vaak doordat het niet te veel is, niet te lang duurt, en je het gevoel hebt mogelijkheden te hebben om om te kunnen gaan met de stressor.

Een ander type stress is distress. Dit wordt vaak gezien als de ‘negatieve’ vorm van stress, dat vooral gekenmerkt wordt door een gevoel van frustratie, het idee te hebben overweldigd te zijn door de situatie en gedemotiveerd raken. Vaak is dit soort stress langduriger, intensiever en heb je het gevoel dat je niet (voldoende) mogelijkheden hebt om om te kunnen gaan met de stressor. Uit studies blijkt dat als dit type distress hoog is, in combinatie met de perceptie dat stress je gezondheid kan beïnvloeden, dit ook daadwerkelijk gezondheidsproblemen kan opleveren. Denk hierbij aan:

• Een verminderde gemoedstoestand
• Insuline resistentie (een belangrijke trigger voor Diabetes type II)
• Maag- en darm problemen
• Gewichtstoename
• Geheugenproblemen
• Chronische pijn
• Hoofdpijn en slapeloosheid
• Hart- en vaatproblemen, zoals hoge bloeddruk

In onderzoek is vooral gekeken naar distress die voorkomt uit werk gerelateerde stress, stressoren uit je sociale omgeving (familie, vrienden, etc.), sociaaleconomische status (stress over inkomen, opleidingsniveau) en discriminatie-stress. Dit blijken de belangrijkste typen stress die invloed hebben op de bloeddruk, en niet alleen door de stress zelf. Het blijkt namelijk dat stress niet een directe oorzaak is van een verhoogde bloeddruk, maar wel kan bijdragen aan het ontwikkelen ervan. Zo zie je bijvoorbeeld vaak dat distress een negatief effect kan hebben op gezondheidsgedrag. Zo is het gebruikelijk dat iemand die meer stress heeft meer alcohol drinkt, rookt, ongezond eet en minder beweegt. Dit alles heeft een duidelijk effect op het ontwikkelen van een hoge bloeddruk.

Negatieve stress wil je dus aanpakken. Hoe doe je dat? Er zijn in de literatuur meerdere strategieën omschreven om met een stressor om te gaan.

Avoidance-based coping
Dit is de strategie waarbij je je kop in het zand steekt. Je ontkent dat er een probleem is, bagatelliseert de stress of kiest bewust of onbewust ervoor om de stressor niet aan te pakken.

Emotion-based coping
Dit is de strategie waarbij je gebruik maakt van stress-verlichtende activiteiten. Denk aan ademhalingstechnieken, ontspanningsoefeningen, meditatie, mindfulness, yoga, sporten en bewegen, een beter slaappatroon ontwikkelen, je sociale netwerk sterker maken of een dagboek bijhouden. Allen technieken die je lichaam weerbaarder maken tegen het ervaren van stress.

Problem solving-based coping
Dit is de strategie waarbij je op zoek gaat naar de oorzaak van de stress en deze gaat aanpakken. Denk hierbij aan het veranderen van je (werk)takenpakket door dit te bespreken met je leidinggevende, een conflict op te lossen, hulp te vragen, accepteren dat je een situatie niet kan veranderen etc.

Wat het beste werkt, is per persoon verschillend. Sommigen hebben veel (ervaren) baat bij ontspanningsoefeningen, waar een ander liever de stressor direct bij de hoorns vat.