Actueel


Nieuwsbrief Oktober 2019: Benut de biologie van herstel

Onze dagelijks herstel is indrukwekkend. Van vermoeidheid, cellen, weefsels en zelfs (pre)tumoren.

We zien in ons werk dagelijks hoe goed ons lichaam feitelijk is in herstellen, indien de condities goed zijn: van burn-out, hart-en-vaatziekten of diabetes-2.

Als het gaat om herstel bij kanker ligt dat moeilijker. Tegelijk is het des te indrukwekkender als het wel lukt.

Longkanker biedt een klassiek voorbeeld van de kracht van ons herstel: ongeveer 15 tot 20 jaar na het stoppen met roken, lijkt het qua risico's alsof we niet gerookt hebben (1). En dat terwijl de DNA schades en risico's van roken aanzienlijk zijn: gemiddeld ongeveer 500% verhoogd risico, nog verder toenemend bij zwaar roken.

Ons lichaam ruimt iedere dag opnieuw schade op. Voeding speelt bij dat herstel een belangrijke rol. Al in 1992 berekende de bekende statistici Peto, Doll en collega's (2) dat mensen met de hoogste beta-caroteen consumptie (uit voeding, niet uit pillen) zo'n 85% lager risico hebben op bijvoorbeeld longkanker.

Interessant is overigens dat dit type voeding ook leidt tot sneller mentaal herstel, meer energie en beter humeur. Onder andere door het remmen van onstekingen en oxidatieve stress; effecten die versterkt worden bij een gezonde darmflora.

Bij borstkankers lijkt ongeveer 35% spontaan te verdwijnen van de vroege, invasieve kankers (stadium 1) die men vindt bij mammografische screening. Dat noemt men 35% 'overdiagnose'. Een uitgebreide statististische analyse uit Zweden (3) concludeert dit op basis van meerdere analyses. Initieel leidt de start van screening tot een piek in detectie van 49% meer kankers. Als dit enkel een 'inhaaleffect' door vroegdiagnose zou zijn, zou dit gedurende de jaren erna moeten leiden tot een daling in het aantal nieuwe gevallen. Maar die daling is er niet. Sterker nog, in de jaren volgend op de eerste detectiepiek, worden er jaarlijks structureel 35% meer borstkankers aangetroffen dan bij controlegroep vrouwen. Deze bevindingen gelden voor de hele leeftijdsperiode van 40-74 jaar. Daarnaast laten hun aged-matched analyses lieten zien dat men minder tumoren vindt bij vrouwen die later beginnen met screenen, dan te verwachten was op basis van de wel gescreende vrouwen.

Hun conclusie: 'Het natuurlijk verloop van veel van de gevonden invasieve borstkankers is spontane regressie.' Ofwel: het lichaam ruimt ze zelf op.

De Zweedse onderzoekers citeren met instemming een vergelijkbaar Amerikaans onderzoek (4) met 40% overdiagnose. Daar stelt men dat deze vroege borstkankers van 'maximum 1 cm doorsnede, zo'n 2 jaar die omvang houden en dan vanzelf verdwijnen.'

Als we deze spontane opruiming zetten naast het 'normale' opruimen van micotumoren, valt op hoe bijzonder dit eigenlijk is. Microtumoren zijn tot 1 mm3 groot, bevatten enkele 100.000-en cellen, zijn ingekapseld en ze bevatten geen bloedvaten. Een belangrijke verdediging van het lichaam is het tegenhouden van bloedvatgroei (anti-angiogenese), omdat zo'n microtumor dan niet groter kan groeien dan 1 mm3, vanweg het gebrek aan bloedvaten, zuurstof en voeding. Deze microtumoren ontstaan bij vrijwel iedereen, maar worden in de regel niet gevaarlijk. Bovendien worden vele na enige tijd ook weer opgeruimd door ons lichaam.

Echter, bovenstaande tumoren van 1 cm doorsnede zijn 1000x groter dan microtumoren en bevatten ruim 100.000.000 tumorcellen. Plus een uitgebreid netwerk van haarvaten door de tumormassa heen. Dit betekent dat tumorcellen in contact komen met de bloedsomloop. Dit leidt tot 'Circulating Tumor Cells' (in de bloedbaan) en dat is potentieel gevaarlijk. Gelukkig worden deze cellen in hoog tempo gedood in onze bloedbaan: binnen 24 uur is meer dan 99,9% al dood (5).

Ook het feit dat ons lichaam zelfs zo'n omvangrijke en goed doorbloede massa van ruim 100.000.000 cellen kan opruimen, is een goed teken. Ons bloed bevat verschillende bestanddelen die daaraan bijdragen (zowel immuunlichamen als miconutrienten bijvoorbeeld) en die tumorcellen aanzetten tot gecontroleerde zelfmoord. Dit laatste is een natuurlijk beschermingsmechanisme van ons lichaan en heet met een mooi woord: apoptose.

Bovenstaande soorten van herstel zijn indrukwekkend en hoopgevend! Het is aan ons om te leren ze zo goed mogelijk te gebruiken, onder andere met goede voeding en beweging. Als de 'lichaamsomgeving' van beginnende tumoren in goede conditie is, lijkt ons dat significant extra bescherming te bieden.

Referenties:

(1) Wakai, K. et al. (2007). Decrease in risk of lung cancer death in Japanese men after smoking cessation by age at quitting: Pooled analysis of three large scale cohort studies.
(2) Peto, R. et al. (1981). Can dietary beta-carotene materially reduce human cancer rates?. Nature, 290(5803), 201.
(3) Zahl, P.H, et al. (2011). Natural history of breast cancers detected in the Swedish mammography screening programme: a cohort study. The lancet oncology, 12(12), 1118-1124.
(4) Fryback, D.G. et al (2006). Chapter 7: The Wisconsin breast cancer epidemiology simulation model. JNCI Monographs, 2006(36), 37-47.
(5) Langley, R. R., & Fidler, I. J. (2007). Tumor cell-organ microenvironment interactions in the pathogenesis of cancer metastasis. Endocrine reviews, 28(3), 297-321.